Είναι σαφές ότι δεν αντιμετωπίζουμε όλοι με τον ίδιο τρόπο τα διάφορα προβλήματα που προκύπτουν κατά τη διάρκεια της ζωής μας. Η ψυχοσύνθεση του καθενός και ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβάνεται τα πράγματα είναι ατομική υπόθεση. Αυτοάνοσες παθήσεις: Η θεραπεία μπορεί να βρίσκεται στην αποκατάσταση της ψυχικής υγείας.
Το πώς αντιδρά ένα άτομο απέναντι σε δυσχερείς ψυχολογικές καταστάσεις εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, οι οποίοι συνδέονται με το γενετικό του υπόστρωμα, το βαθμό ωρίμανσης της προσωπικότητας του, τις εμπειρίες που έχει αποκομίσει, καθώς και με την κατάσταση της υγείας του.
Τι είναι τα ψυχοσωματικά συμπτώματα;
Ψυχοσωματικά, ονομάζονται τα συμπτώματα τα οποία δεν οφείλονται σε κάποια οργανική ή παθολογική αιτία. Ο τρόπος όμως και η ένταση που εκδηλώνονται είναι παρόμοιος με αυτόν μιας παθολογικής ασθένειας. Τα πιο συνηθισμένα ψυχοσωματικά συμπτώματα είναι:
- Ταχυκαρδία
- Δύσπνοια και ταχύπνοια
- Κόμπος στο λαιμό
- Τσιμπήματα και πόνοι στο στήθος
- Σφίξιμο και πόνοι στο στομάχι
- Ημικρανίες
- Ζαλάδες
- Καούρες
- Διαταραχές στον ύπνο
- Δυσκοιλιότητα
- Έλκος
Πίσω από τα συμπτώματα αυτά συνήθως εντοπίζεται πολύ έντονο στρες ή κάποια ψυχική νόσος, όπως για παράδειγμα η αγχώδης διαταραχή ή η κατάθλιψη. Η κληρονομικότητα, ο χαρακτήρας, η γενετική προδιάθεση, ο βαθμός ευαισθησίας του κάθε ατόμου είναι παράγοντες που επηρεάζουν το ψυχοσωματικό σύμπτωμα που θα εμφανιστεί.
Τι είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα;
Τα αυτοάνοσα νοσήματα εμφανίζονται για απροσδιόριστους λόγους, όταν ένας οργανισμός επιτίθεται στα υγιή του κύτταρα. Δηλαδή, αναγνωρίζει ότι τα κύτταρά του αποτελούν απειλή και προσπαθεί να τα καταπολεμήσει. Σήμερα, είναι καταγεγραμμένα περισσότερα από 200 διαφορετικά αυτοάνοσα. Οι λόγοι που εμφανίζονται τα αυτοάνοσα δεν είναι συγκεκριμένοι, αλλά μερικοί από αυτούς μπορεί να είναι γενετικοί ή κληρονομικοί παράγοντες, ορμονικές διαταραχές ή περιβαλλοντικοί παράγοντες.
Στους περιβαλλοντικούς παράγοντες ανήκουν και οι λοιμώξεις και το στρες. Παρά το γεγονός πως υπάρχουν πολλά αυτοάνοσα νοσήματα, τα πιο ισχυρά είναι τα εξής:
- Διαβήτης τύπου I
- Σκλήρυνση κατά πλάκας
- Ρευματοειδής αρθρίτιδα
- Θυρεοειδίτιδα Hasimoto
- Νόσος Graves
- Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος
- Ψωρίαση
- Νόσος του Crohn
- Γυροειδής αλωπεκία
- Σύνδρομο Sjogren
- Λεύκη
Πώς επηρεάζει το στρες την εμφάνιση ψυχοσωματικών και αυτοάνοσων;
Το στρες είναι η απάντηση του οργανισμού σε κάποια δυσκολία. Η δυσκολία αυτή μπορεί να είναι ψυχολογική, όπως για παράδειγμα κάποια οικονομική δυσκολία, ή η δυσκολία διαχείρισης ενός χωρισμού ή το πέθνος. Όμως, δυσκολία μπορεί να είναι και η έλλειψη θρεπτικών συστατικών, η αδυναμία επαρκούς ξεκούρασης, ή η αφυδάτωση του οργανισμού.
Οτιδήποτε “ζορίζει” τον οργανισμό, είτε σωματικά, είτε ψυχολογικά, τον οδηγεί στην απελευθέρωση ορμονών που αυξάνουν τις πιθανότητες να επιβιώσει σε αυτή τη δυσκολία. Η ορμονική απάντηση του οργανισμού σε μια δυσκολία ονομάζεται στρες. Οι ορμόνες του στρες είναι η ντοπαμίνη, η αδρεναλίνη και η κορτιζόλη. Πώς όμως συνδέεται το στρες με τα ψυχοσωματικά και τα αυτοάνοσα νοσήματα;
Το στρες προκαλεί ορμονικές αντιδράσεις, οι οποίες αλλάζουν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Το ανοσοποιητικό σύστημα προσπαθεί να προστατεύσει τον οργανισμό απέναντι σε διάφορους “εχθρούς”, όπως είναι τα μικρόβια. Η αντίδραση του μπορεί να είναι πιο έντονη σε ορισμένες περιπτώσεις, ενώ σε άλλες λιγότερο έντονη. Σε περίπτωση που ένας άνθρωπος βιώνει συνεχόμενο στρες, το ανοσοποιητικό του σύστημα αρχίζει και μπερδεύεται.
Μέσω των ορμονών που απελευθερώνει κατά τη διάρκεια του στρες, το σώμα λαμβάνει το μήνυμα ότι απειλείται συνεχώς. Πρόκειται για την αντίδραση που ονομάζουμε fight or flight, ή αλλιώς μηχανισμός φυγής.
Στον πρωτόγονο άνθρωπο η αντίδραση αυτή διαρκούσε για ορισμένο χρονικό διάστημα. Όμως, στη σύγχρονη ζωή, το στρες διαρκεί για πολύ περισσότερο. Καθώς το σώμα μπαίνει σε διαδικασία συνεχούς άμυνας, χωρίς να υπάρχει κάποιος φυσικός εχθρός, το ανοσοποιητικό σύστημα χάνει την αποτελεσματικότητά του και αρχίζει και επιτίθεται εσφαλμένα στα δικά του όργανα.
Η φροντίδα λοιπόν, της ψυχικής μας υγείας δεν είναι απλώς «πολυτέλεια», αλλά ουσιαστική προϋπόθεση για την ομαλή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και τη συνολική μας ευεξία.
