Διατροφικές διαταραχές εφήβων – θεραπεία και αντιμετώπιση

Οι διατροφικές διαταραχές «χτυπούν» όλο και νεαρότερα άτομα-συγκεκριμένα υπάρχουν ασθενείς μόλις 9 (!) ετών, ωστόσο η έγκαιρη και στοχευμένη αντιμετώπιση σ’ αυτές τις ηλικίες εξασφαλίζει άμεσα και άριστα αποτελέσματα. Αναλογιζόμενη όλα τα παραπάνω, η Μαρία Τσιάκα και το Ελληνικό Κέντρο Διατροφικών Διαταραχών σχεδίασαν και πλέον υλοποιούν το Πρόγραμμα Εντατικής Θεραπείας Εφήβων (13-19 ετών).
Το συγκεκριμένο πρόγραμμα είναι καινοτομικό για τα ελληνικά δεδομένα, καθώς έρχεται να καλύψει το κενό μεταξύ της εσωτερικής νοσηλείας και των εξωτερικών ιατρείων που υπολειτουργούν λόγω της οικονομική κρίσης.
Το μεγαλύτερο όφελος για τον ασθενή, λοιπόν, είναι ότι δεν χρειάζεται να αποκοπεί από τις καθημερινές του δραστηριότητες και το κοινωνικό του περιβάλλον, αλλά ταυτόχρονα λαμβάνει μεγαλύτερη υποστήριξη μέσα από την δομή και την ασφάλεια που παρέχει το πρόγραμμα, αναπτύσσοντας παράλληλα νέες δεξιότητες μακριά από την ασθένεια.

Τι περιλαμβάνει το Πρόγραμμα Εντατικής Θεραπείας
• Τέσσερις μέρες την εβδομάδα (Δευτέρα –Πέμπτη) από τις 6.30μμ-9.30μμ. Το πρόγραμμα είναι κλειστό (μέχρι 4 ασθενείς).
• Ο αρχικός στόχος είναι η ομαλοποίηση της σχέσης του εφήβου με την τροφή και η μείωση των συμπτωμάτων της διατροφικής διαταραχής. Η ενδυνάμωση των ασθενών απέναντι στην διατροφική διαταραχή έρχεται κυρίως με την επανεκπαίδευση του εγκεφάλου και την αναδόμηση των σκέψεων κατά την διάρκεια των γευμάτων.
• Η ομαδική θεραπεία περιλαμβάνει ένα συνδυασμό γνωστικών και συμπεριφορικών προσεγγίσεων.
• Η καθημερινή εποπτευόμενη σίτιση δίνει την ευκαιρία στους ασθενείς να χειριστούν με μεγαλύτερη ευκολία την τροφή, ενώ ταυτόχρονα εκπαιδεύει και την οικογένεια στη διαχείριση των γευμάτων.
• Όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν, οι ασθενείς μπορούν να παρακολουθούν κανονικά το σχολείο, το πανεπιστήμιο ή να εργάζονται κατά τη διάρκεια της ημέρας και παράλληλα να είναι σε εντατική θεραπεία κατά τις βραδινές ώρες.

Θεραπευτικές προσεγγίσεις
Θεραπευτικό πλάνο και εξατομικευμένοι στόχοι (ατομική συνεδρία): Μια φορά την εβδομάδα, ο ασθενής θέτει κάποιους στόχους μαζί με τον ψυχολόγο του προγράμματος για την επίτευξη της ανάρρωσής του. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να έχει ενεργό ρόλο σ’ αυτό το κομμάτι. Επιπλέον, στη διάρκεια των ομαδικών συνεδριών, όσο περισσότερο μοιράζεται τους στόχους, τις αγωνίες και την πρόοδό του με τα άλλα μέλη, τόσο μεγαλύτερη ενθάρρυνση παίρνει.

Θεραπευτικό γεύμα (εποπτευομένη σίτιση): Το πρωινό, μεσημεριανό (ελαφρύ γεύμα) και το σνακ πραγματοποιούνται εκτός των ωρών θεραπείας, ωστόσο το γεύμα που παρέχεται κάθε βράδυ λειτουργεί ως το κύριο γεύμα του ασθενή. Του δίνεται έτσι η ευκαιρία να βιώσει μια θετική, υποστηρικτική και διορθωτική εμπειρία με τη βοήθεια και την υποστήριξη του θεραπευτικού προσωπικού και των άλλων ασθενών.

Cognitive Behavior Therapy Group (3 φορές την εβδομάδα): Εδώ ο στόχος είναι η ανάπτυξη και η εφαρμογή αποτελεσματικών δεξιοτήτων, μέσω της αναθεώρησης των σκέψεων και των συμπεριφορών που διατηρούν και ενισχύουν την διατροφική διαταραχή.

Ομάδα Εικόνας Σώματος (1 φορά την εβδομάδα): Στο πλαίσιο της συγκεκριμένης ομάδας, ο ασθενής αναπτύσσει δεξιότητες για την άμεση ανακούφιση των οδυνηρών συναισθημάτων που προκύπτουν από την αρνητική εικόνα σώματος και την κατανόηση όλων των παραγόντων που πυροδοτούν τις διαστρεβλωμένες σκέψεις και αντιλήψεις γύρω από το σώμα.

Ομάδα Διαπροσωπικής Θεραπείας (1 φορά την εβδομάδα): Πρόκειται για ανοικτή ομάδα στην οποία οι ασθενείς ενθαρρύνονται να επεξεργαστούν στο «τώρα» και στο «χτες» αγώνες για την πάλη τους με τη διατροφική διαταραχή, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα τις βαθύτερες αιτίες αλλά και το ρόλο της διατροφικής διαταραχής στη ζωή τους.

Multi-Family Dinner Group: Κάθε ασθενής έχει τη δυνατότητα να καλεί μια φορά την εβδομάδα ένα μέλος της οικογένειας, φίλο ή άλλο φροντιστή, στο δείπνο. Μετά το δείπνο, οι ασθενείς και οι οικογένειές τους έχουν την δυνατότητα να συζητούν κυρίως θέματα που αφορούν στον προγραμματισμό των γευμάτων, τη δομή, καθώς και το πώς να υποστηρίζουν επαρκώς τους αγαπημένους τους στη διαδικασία της ανάρρωσης.

Διατροφική Υποστήριξη: Ο ασθενής σχεδιάζει με την διαιτολόγο το μενού και το πλάνο των γευμάτων. Εδώ ο στόχος είναι η αποκατάσταση της σχέσης με την τροφή, μέσω των ορθών διατροφικών επιλογών που είναι βασισμένες στην έγκυρη γνώση και όχι σε υποθέσεις και γεγονότα που συντελούνται από την παραπληροφόρηση.

Μαρία Τσιάκα
Διευθύντρια Ελληνικού Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών
Υποψήφια Διδάκτορας, Psychological Medicine, Section of Eating Disorders, Κing’s College ,London.
Οικογενειακή Θεραπεύτρια εξειδικευμένη στις διατροφικές διαταραχές